Thales ve Gölgelerin Gücü Adına

Thales m.ö. 6.yy da milet'te yaşamış felsefe ve matematikle uğraşan ilk düşünürlerden biridir.şimdi gelelim hikayemize

Küpeşteye dayanmış duran Thales,o güne kadar bütün hayatının geçtiği lonia ülkesinin uzaklaşmasını seyrediyordu.Miletos uzaklarda kayboldu.Mısıra gidiyordu.Yalnızca büyük sıcaklarda esen imbat rüzgarlarının ittiği gemi,yolculuğu bir çırpıda tamamladı.Mısır kıyılarına ulaştı,Mariotis gölüne girdi.Thales,buradan,Nil nehrini geçeceği bir sandala bindi.
ırmak kıyısında sıralanan kentlerdeki sayısız molayla kesilen bir kaç günlük yolculuktan sonra onu fark etti.Keops pramidi,kıyıdan pek uzak olmayan geniş bir düzlüğün ortasında dikilmişti! thales hayatında böylesine etkileyici bir şey görmemişti,öteki iki piramit Kefren ve Mikerinos da yükseliyordu düzlükte;Keops'un yanında küçük kalıyordu bunlar gene de.Anıtın boyutları hayal etmiş olduğunun çok ötesindeydi.Thales sandaldan indi.Yaklaştıkça yavaşladı adımları;anıt,adeta yalnızca ağırlığıyla yavaşlatmıştı adımlarını.Yenik düştü ve oturdu.

Yaşı belli olmayan bir fellah yanı başına çömeldi. ''yabancı,seni hayran bırakmış olduğu anlaşılan bu piramit kaç insanın ölümüne mal olmuştur biliyor musun? 'binlerce hiç kuşkusuz' fellah konuşmasını sürdürdü.'belki daha da fazla.niçin bu kadar çok ölüm? bir kanal açmak için mi? bir yol yapmak için mi? bir nehrin sularını tutmak için mi? bir köprü kurmak için mi? bunların hiç biri söz konusu değil.Firavun Keops'un,bu piramidi inşa ettirmesinin tek amacı insanları kendi acizliklerine inandırmaktır.Yapının insanları dehşete düşürmesi için bütün normal ölçüleri aşması gerekiyordu;inşaat ne kadar büyük olursa biz o kadar küçülecektik.Amaca ulaşıldı.Firavun ve mimarları,bu piramitle aramızda hiçbir benzer ölçü olmadığına inandırmak istediler bizi ;bunu kabul ettirmek istediler bize'. Firavunun amaçları ne olursa olsun birşey çok kesindi:piramidin yüksekliğini ölçmek imkansızdı.Dünyada insanların tanıdığı en göze çarpan ve ölçülemeyen tek yapıydı bu! Thales bu görüşü kabul etmek istemedi.

Güneş ufku aydınlattığında thales kalktı.Batıya doğru uzayan kendi gölgesine baktı;bir nesne,ne kadar küçük olursa olsun,her zaman onu büyülten bir ışık bulunur,diye düşündü.Uzun süre hareketsiz ,gözleri,bedeninin toprağa çizdiği koyu lekede ayakta kaldı.Güneş gökyüzünde yükseldikçe,gölgenin küçüldüğünü gördü.
Thales uzun süre piramide baktı;karşıtının dengi bir müttefik bulunmalıydı.bakışları yavaş yavaş bedeninden gölgesine,gölgesinden bedenine gitti,sonra piramide takıldı.Nihayet kaldırdı gözlerini ,güneş korkunç ışınlarını saçmaktaydı.Thales müttefikini bulmuştu!
gölgem boyuma eşit olduğu anda,piramidin gölgesi de boyuna eşit olacaktır! işte önemli bir düşünce.Geriye bu düşüncenin uygulamaya konması kalıyordu.
Thales tek başına yapamazdı bu işlemi.iki kişi gerekiyordu bu iş için.fellah ona yardımcı olmayı kabul etti.olay gerçekten böyle oldu belki.kim bilir?
Ertesi gün ,fellah,şafak vakti anıta doğru gitti ve piramidin devasa gölgesine oturdu.Thales kuma,yarı çapı kendi boyuna eşit bir çember çizdi,ortasına oturdu,sonra kalkarak dimdik durdu.daha sonra gözlerini gölgesinin ucuna dikti.Gölge çembere dokununca,yani gölgenin uzunluğu,boyuna eşit olunca,kararlaştırdıkları çığlığı attı.Fellah da aynı anda piramidin gölgesinin ucunun dokunduğu yere bir kazık dikti.Thales kazığa doğru koştu.
Hep birlikte,hiç konuşmadan,iyice gerilmiş ip yardımıyla kazığı piramidin tabanından ayıran mesafeyi ölçtüler.Gölgenin uzunluğunu hesapladıklarında,piramidin uzunluğunu (yüksekliğini) bulmuş oldular! 'matematik aklın kurnazlığıdır'

alıntı:Papağan teoremi-Denis Guedj
Google Plus İle Paylaş
    Blogger Comment
    Facebook Comment

0 yorum:

Yorum Gönder



Faydalı Semboller: 
÷ × ½ √ ∞ = ≠ ≤ ≥ ≅ ≈ ~ ⇒ ±  ∈  Δ θ ∴ ∑ ∫ • π -¹ ² ³ ° ( ) [ ] a b ∠   ∟ ´ ´´     || Δ |x-y{ } ∩ ∪ ⊆ ⊂ ⊄ ⊇ ⊃ ⊅ ⊖ |A| Ø  1